Przejdź do treści
Maturka

Równania i nierówności · typ zadania · temat 2 z 6

Zbiór rozwiązań nierówności liniowej

Nierówność liniowa z ułamkami i nawiasami – przekształcenia, zmiana znaku przy dzieleniu przez liczbę ujemną i zapis przedziału.

6 min czytania

Teoria do tego typu zadań: Nierówności liniowe

Spis treści

Co musisz wiedzieć

Jak rozpoznać to zadanie

„Zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności 3(6−x)17≤3\frac{3(6 - x)}{17} \le 3 jest przedział”, „Zbiór rozwiązań (zaznaczony na osi) jest…”.

  • Mnożenie obu stron przez dodatni wspólny mianownik usuwa ułamki i nie zmienia znaku.
  • Dzielenie lub mnożenie przez liczbę ujemną odwraca znak: −2x>6  ⟺  x<−3-2x > 6 \iff x < -3.
  • <<, >> – nawias okrągły, kółko puste; ≤\le, ≥\ge – nawias kwadratowy, kółko pełne.

Schemat krok po kroku

Tak rozwiązujesz typowe zadanie z tego tematu:

  1. 1

    Usuń ułamki

    Pomnóż każdy wyraz przez wspólny mianownik (licznik z kilkoma wyrazami weź w nawias).

  2. 2

    Rozwiń nawiasy

    Uważaj na minus przed nawiasem.

  3. 3

    x na jedną stronę, liczby na drugą

    Zredukuj.

  4. 4

    Podziel przez współczynnik

    Ujemny – odwróć znak.

  5. 5

    Zapisz przedział

    x≥−4  ⟺  x∈[−4,+∞)x \ge -4 \iff x \in [-4, +\infty).

Rozwiązane przykłady

Przykład 1

Dwa ułamki

Rozwiąż nierówność x−12−2x+13<1\frac{x - 1}{2} - \frac{2x + 1}{3} < 1.

  1. Mnożymy przez 66: 3(x−1)−2(2x+1)<63(x - 1) - 2(2x + 1) < 6.

  2. 3x−3−4x−2<6⇒−x<113x - 3 - 4x - 2 < 6 \Rightarrow -x < 11.

  3. Mnożymy przez −1-1 i odwracamy znak: x>−11x > -11.

Odpowiedź: x∈(−11,+∞)x \in (-11, +\infty)

Przykład 2

Nawias z minusem

Rozwiąż nierówność 3−2(x−1)≥x+23 - 2(x - 1) \ge x + 2.

  1. 3−2x+2≥x+2⇒5−2x≥x+23 - 2x + 2 \ge x + 2 \Rightarrow 5 - 2x \ge x + 2.

  2. 3≥3x⇒x≤13 \ge 3x \Rightarrow x \le 1.

Odpowiedź: x∈(−∞,1]x \in (-\infty, 1]

Przykład 3

Ułamek z liczbą

Rozwiąż nierówność 2(5−x)7≤4\frac{2(5 - x)}{7} \le 4.

  1. Mnożymy przez 77: 10−2x≤2810 - 2x \le 28.

  2. −2x≤18⇒x≥−9-2x \le 18 \Rightarrow x \ge -9 (dzielimy przez −2-2, odwracamy znak).

Odpowiedź: x∈[−9,+∞)x \in [-9, +\infty)

Typowe błędy

  • Pominięcie zmiany znaku przy dzieleniu przez liczbę ujemną.
  • Pomnożenie przez mianownik tylko jednego wyrazu (np. bez prawej strony).
  • Zły nawias na końcu przedziału przy ≤\le / <<.

Na maturze

Koniec lekcji

Oznacz ją jako przeczytaną, żeby odblokować zadania.